Taslim:Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universiteti
 | |
| Təsis olunub | 2007 |
|---|---|
| Yaradan | Seyid Əli Hüseyni Xamenei |
| Bağlı | İran İslam cümhuriyyətinin rəhbərinin ofisi |
| Fəaliyyət növü | Təhsil, araşdırma |
| Fəaliyyət sahəsi | Beynəlxalq |
| Hədəfləri | İslam elmlərinin yayılması, xarici tələbələrin yetişdirilməsi |
| Fəaliyyətləri | Onlayn və hüzuri şəkildə təhsil, müxtəlif dillərdə təhsilin və araşdırmaların yayılması, məcəllələrin və kitabların yayılması |
| Məkan | Qum, İsfahan, Məşhəd və digər altmış ölkədə |
| Vəziyyət | Aktiv |
| Bağlı mərkəzlər | Əl-Mustafa adına onlayn universitet, Əl-Mustafa adına beynəlxalq nəşriyyat, Qısamüddətli kurslar müəssisəsi |
| Sayt | http://miu.ac.ir |
Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universiteti (ərəbcə: جامعة المصطفى العالمية) dini‑elmi və beynəlxalq bir qurumdur ki, hövzə kimliyinə malikdir və məqsədi İslam elmlərinin genişləndirilməsi və qeyri‑iranlı tələbələrin yetişdirilməsidir. Bu mərkəz şəmsi təqvimi ilə 1386‑cı ildə (2007) “Xaricdəki Hövzə və İslami Məktəblər Təşkilatı” ilə “Beynəlxalq İslam Elmləri Mərkəzi”nin birləşdirilməsi nəticəsində, İran İslam İnqilabının o zamankı rəhbəri Ayətullah Seyid Əli Xameneinin göstərişi ilə yaradılıb. Mərkəzin fəaliyyət istiqaməti tədris, tədqiqat və tərbiyədir. Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universitetinin 170 tabeli mərkəzi var və 60 ölkədə tədris mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Mərkəzin məlumatına görə, şəmsi təqvimi ilə 1394‑cü ilə (2015) qədər burada 50 min nəfər təhsil almış, onlardan 25 min nəfəri məzun olmuşdur. Bu qurum mütəvəlli heyəti tərəfindən və Rəhbərlik Ofisinin nəzarəti altında idarə olunur.
Tarixçə
İran İslam İnqilabından əvvəl qeyri‑iranlı tələbələrin Qum hövzəsində iştirakı az idi və əsasən “Darut‑Təbliğ əl‑İslami” vasitəsilə həyata keçirilirdi.(1) İnqilabdan sonra hövzə məsullarının qərarı ilə “Qeyri‑iranlı Tələbələrə Nəzarət Şurası” yaradıldı. Bu şura şəmsi təqvimi ilə 1358‑ci ilin şəhrivər ayından 1365‑ci ilə qədər fəaliyyət göstərdi. Şəmsi təqvimi ilə 1365‑ci ildə struktur dəyişikliyi ilə bu şura “Beynəlxalq İslam Elmləri Mərkəzi” adlandırıldı.
Beynəlxalq İslam Elmləri Mərkəzi şəmsi təqvimi ilə 1372‑ci ilə qədər hövzələrin ənənəvi üsulu ilə idarə olunurdu. Bu tarixdən sonra İslam İnqilabının Rəhbəri Ayətullah Seyid Əli Xameneinin mərkəz üçün müdir təyin etməsi ilə şura sistemi ləğv edildi və mərkəzin fəaliyyəti Rəhbərlik Ofisinin birbaşa nəzarəti altına keçdi. Mərkəzin tədris sistemi və diplomları İranın Elm, Tədqiqat və Texnologiya Nazirliyi tərəfindən təsdiqlənir.(2)
“Xaricdəki Hövzə və İslami Məktəblər Təşkilatı” isə şəmsi təqvimi ilə 1370‑ci ildə yaradılmış və zamanla dünyanın 45‑dən çox ölkəsində fəaliyyət göstərmişdir.(3) Şəmsi təqvimi ilə azər ayının 28-i 1386‑cı ildə Seyid Əli Xameneinin iki qurumun birləşdirilməsi barədə göstərişi ilə yeni bir qurum “Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universiteti” təsis edildi.(4) Əlirza Ərafi təşkilatın ilk günündən şəmsi təqvimi ilə 1397‑ci ilin aban ayına qədər onun rəhbəri olmuş, həmin tarixdən sonra isə rəhbərlik vəzifəsinə Əli Abbasi seçilmişdir.(5)
Məqsədlər və struktur
Mərkəzin əsasnaməsində bu qurumun əsas məqsədləri belə qeyd olunub: müctəhidlərin, alimlərin, tədqiqatçıların, mütəxəssislərin, müəllimlərin, təbliğatçıların, tərcüməçilərin, tərbiyəçilərin və saleh, məsuliyyətli və zamanını tanıyan idarəçilərin yetişdirilməsi; dini düşüncənin izahı və istehsalı; həmçinin xalis Məhəmmədi (s) İslamın nəşri və təbliği. Əsasnaməyə görə, Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universitetinin ali rəhbərliyi İran İslam İnqilabının rəhbərliyini öhdəsinə alan fəqihə məxsusdur və əsasnamənin təsdiqi, mütəvəlli heyətinin üzvlərinin seçilməsi, Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universitetinin rəhbərinin təyin və azad edilməsi ona aiddir.(6)
Mürtəza Müqtədai, Seyid Haşim Hüseyni Buşehri, Məhəmmədəli Təsxiri, Mahmud Məhəmmədi İraqi, Seyid Həsən Rəbbani Xorasani, Seyid Əbülhəsən Nəvvab, Məhəmmədhəsən Məhdəvimehr və Mehdi Əhəri Mustəfəvi bu mərkəzin həqiqi üzvləridir. Əlirza Ərafi, Möhsin Əraki, Məhəmmədhəsən Əxtəri, Əbuzər İbrahimi Türkman, Məhəmmədmehdi Şəbzindədar və Möhsin Qumi isə hüquqi üzvlərdir və birlikdə mərkəzin mütəvəlli heyətini təşkil edirlər.(7) Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universiteti rəhbəri, Hövzənin Ali Şurasının nümayəndəsi, Rəhbərlik Ofisinin beynəlxalq əlaqələr üzrə müavini, İslam Mədəniyyəti və Əlaqələr Təşkilatının rəhbəri, Əhli-Beyt Ümumdünya Assambleyasının baş katibi və İslam Məzhəblərinin Yaxınlaşdırılması üzrə Dünya Assambleyasının baş katibi bu mərkəzin hüquqi üzvləri hesab olunurlar.(8)
Maliyyə mənbələri
Əsasnamənin 29-cu maddəsinə əsasən, bu mərkəzin maliyyə mənbələri aşağıdakılardır: İran İslam İnqilabının Rəhbərinin yardımları, dövlət dəstəyi, daşınmaz əmlak və digər mülklərin gəlirləri, göstərilən xidmətlərdən əldə olunan gəlirlər, vəqflər, şəri vəsaitlər, fiziki və hüquqi şəxslərin hədiyyə və ianələri, həmçinin ölkə daxilində və xaricindəki bank və kredit təşkilatlarından alınan kreditlər.(9) Əsasnamənin 34-cü maddəsinin qeydinə görə, dövlət büdcəsinə nəzarət və audit hüququ olan əlaqədar qurumların bu mərkəzin maliyyə fəaliyyətlərini audit etməsi, ali rəhbərliyin təsdiqi ilə maneəsizdir.(10)
İxtisaslar və tədris proqramları
Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universitetində İslam elmləri sahəsində fiqh, üsul‑fiqh, Quran, hədis, fəlsəfə, irfan, əxlaq, kəlam və İslam tarixi kimi ixtisaslar; humanitar elmlər sahəsində isə tərbiyə elmləri, hüquq, psixologiya, iqtisadiyyat, sosiologiya, siyasi elmlər, bankçılıq, kommunikasiya, idarəetmə və fars, ərəb, ingilis, fransız və rus dillərinin dili və ədəbiyyatı kimi istiqamətlər İslami yanaşma ilə tədris olunur. Bu elmlər hövzə və akademik tədris sistemləri daxilində, ümumilikdə 170 ixtisas və istiqamət üzrə, həm dini‑hövzə səviyyələrində, həm də universitet səviyyələrində təqdim edilir:
- Hazırlıq mərhələsi (fars dili və İslam maarifinin tədrisi)
- Dərəcə 1 – Subbakalavr
- Dəricə 2 – Bakalavr
- Dərəcə 3 – Magistratura
- Dərəcə 4 – Doktorantura
- Dərəcə 5 – İctihad(11)
Virtual təhsil
Qeyri‑hüzuri tədris bölməsi (əl‑Mustafa Virtual Universiteti) şəmsi təqvimi ilə 1394‑cü ilə (2015) qədər təxminən 70 millətdən olan tələbələrə ev sahibliyi edib. Bu bölmə elektron tədris resurslarının — o cümlədən dərsliklərin və tədris proqramlarının — hazırlanması ilə məşğuldur. Bu hissədə əxlaq, fars dili və ədəbiyyatı, İslam araşdırmaları, Quran araşdırmaları, fiqh və hüquq kimi ixtisaslar tədris olunur.(12)
Qısamüddətli kurslar
Bu mərkəzin qısamüddətli tədris proqramları və elmi-tədqiqat fürsətləri İslam dünyasının elitləri və düşüncə adamları üçün hazırlanmışdır. Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universitetinin bu bölməsi qeyri‑iranlı tədqiqatçılara və elmi‑mədəni mərkəzlərin müəllimlərinə elmi səfər imkanı yaradır və onlara İslami mövzular üzrə tədqiqat aparmaq üçün şərait təmin edir. Bu mərkəzə qəbul üçün şərtlər bunlardır: tanınmış bir universitetdə doktorluq dərəcəsinə sahib olmaq və ya doktorantura mərhələsində təhsil almaq, universitet və ya elmi mərkəzdə dərs demək təcrübəsinə malik olmaq, həmçinin tədqiqat, müəlliflik və elmi məqalələr sahəsində keçmiş fəaliyyətə sahib olmaq.(13)
Təminatlar və imkanlar
Bu mərkəz tələbələrinə aşağıdakı imkanları təqdim edir: Təhsil vizası və yaşayış icazəsinin alınması, Təhsil xərclərinin (təhsil haqqı) ödənilməsi, Mənzil üçün yardım və faizsiz kredit (qərzül‑həsənə), Yataqxana təminatı, Tibbi və müalicə xidmətləri, Tədris və tərbiyə məsləhətləri, Tələbələrin həyat yoldaşları və övladları üçün tətbiqi və bacarıq yönümlü təlimlər, İdman imkanları, Tələbə ailələri üçün xüsusi təhsil şəraiti. Bu xidmətlər Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universitetinin tələbələrinə təqdim etdiyi əsas sosial və tədris dəstəklərini təşkil edir.(14)
Tədris vahidləri
Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universitetinin mərkəzi təşkilatı İranda, Qum şəhərində yerləşir və ölkə daxilində və xaricində ona bağlı 170‑dən çox tədris mərkəzi fəaliyyət göstərir. Bu mərkəzlər İranın Məşhəd, Tehran, İsfahan, Qorqan və Qeşm şəhərlərində, həmçinin 60‑dan çox ölkədə yerləşir. Fəaliyyət göstərən beynəlxalq mərkəzlərdən bəziləri bunlardır: Cənubi Afrika, Albaniya, Almaniya, Əfqanıstan, İndoneziya, İngiltərə, Uqanda, Braziliya, Bolqarıstan, Banqladeş, Burkina Faso, Bosniya və Herseqovina, Benin, Pakistan, Tanzaniya, Tailand, Toqo, Danimarka, Yaponiya, Fil Dişi Sahili, İsveç, Seneqal, Suriya, Syerra‑Leone, İraq, Qana, Filippin, Qırğızıstan, Qazaxıstan, Kamerun, Kosovo, Konqo Demokratik Respublikası, Komor adaları, Qambiya, Gürcüstan, Qayana, Qvineya, Livan, Madaqaskar, Malavi, Malayziya, Mali, Myanma, Norveç, Niger, Nigeriya, Hindistan və digər ölkələr.(15)
Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universiteti aşağıdakı beynəlxalq elmi təşkilatların üzvüdür: İslam Dünyası Universitetləri Birliyi (FUIW), Beynəlxalq Universitetlər Birliyi (IAU), Beynəlxalq Universitet Rektorları Birliyi (IAUP), Asiya və Sakit Okean Universitetləri Birliyi (AUAP), İslam Dünyası Tələbə Birliyi (Rohama).(16)
Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universitetinin rəsmi saytının yazdığına görə, bu mərkəz şəmsi təqvimi ilə 1394‑cü ilə (2015) qədər 122 millətdən olan 50 min nəfər qadın və kişi tələbəyə təhsil vermiş, onlardan təxminən 25 min nəfəri məzun olmuşdur.(17)
Tədqiqat İnstitutu
Əl‑Mustafa Beynəlxalq Tədqiqat İnstitutunun elmi qrupları aşağıdakı sahələri əhatə edir: kəlam və məzhəblər, fəlsəfə və irfan, Quran və hədis, tarix, fiqh və üsul, məhdəviyyət, sosial araşdırmalar və kommunikasiya, siyasi düşüncə və İslam İnqilabı, Afrika və ərəb araşdırmaları, qlobal araşdırmalar, Asiya və Okeaniya araşdırmaları, şiə araşdırmaları, hövzələr və ruhaniyyət, İbrahim dinləri, Şərq dinləri və yeni yaranmış firqələr.(18)
Nəşriyyat
Əl‑Mustafa Beynəlxalq Universitetinin tədqiqat və tədris məhsulları fars, ərəb, ingilis, fransız, alman, rus, urdu, azəri, türk (İstanbul türkcəsi), hausa, suahili, benqal, tacik dillərində İngiltərə, İndoneziya, Malayziya, Livan, Hindistan, Pakistan, Əfqanıstan və Tailand kimi ölkələrdə çap və nəşr olunur.(19)
Jurnallar
- “Mizan” Elmi Assosiasiyasının rüblük jurnalı
- Qazılik Fiqhi Assosiasiyasının ixtisas jurnalı
- İslam Kəlamı Assosiasiyasının ixtisas jurnalı
- “Roşənai” Elmi Assosiasiyasının rüblük jurnalı
- İslam Hikməti və Fəlsəfəsi Araşdırmaları jurnalı
- İqtisadi Fiqh Assosiasiyasının ixtisas jurnalı
- “əl‑Bəyan” iki həftədən bir informasiya qəzeti
- Regional Araşdırmalar üzrə ixtisas rüblüyü
- “Quran və Elm” elmi‑təbliğat yarımillik jurnalı
- “Təlieyi Nur” mədəni‑ictimai rüblük
- “əl‑Həyatüt‑Tayyibə” ixtisas rüblük jurnalı
- “Şəmimi Hüda” mədəni‑ictimai rüblük
- Hüquq Araşdırmaları Assosiasiyasının ixtisas jurnalı
- “Səfirani Nur” iki həftədən bir informasiya qəzeti
- “Söxəni Tarix” elmi‑təbliğat yarımillik jurnalı
- Quran Qiraəti Araşdırmaları üzrə ixtisas yarımilliyi
- Kəlam Araşdırmaları elmi‑tədqiqat yarımilliyi
- Tərbiyə Fiqhi Araşdırmaları üzrə ixtisas yarımilliyi
- İmamiyyə Fiqhi Araşdırmaları üzrə ixtisas yarımilliyi
- “Nistan” Dinlər və Məzhəblər Assosiasiyasının ixtisas jurnalı
- İmamiyyə Üsul‑Fiqh Araşdırmaları üzrə ixtisas yarımilliyi
- Fars Dili Tədrisi Araşdırmaları üzrə ixtisas yarımilliyi
- Tətbiqi Hədis Elmləri Araşdırmaları üzrə ixtisas yarımilliyi
- İslami Humanitar Elmlər Araşdırmaları üzrə ixtisas yarımilliyi
- Şərqşünasların Quran Araşdırmaları elmi‑təbliğat yarımilliyi
- İslam Dünyası Tarixi Araşdırmaları elmi‑tədqiqat yarımilliyi
- Quran və Hədisin Müqayisəli Araşdırmaları elmi‑tədqiqat rüblüyü
- İslam Qadın və Ailə Araşdırmaları üzrə ixtisas yarımilliyi
- Dini Təbliğ və Kommunikasiya Araşdırmaları üzrə ixtisas yarımilliyi
- İslam Fiqhi və Hüquq Prinsipləri Araşdırmaları elmi‑təbliğat yarımilliyi
- HIKMET
- Lumturia
- RELIGIOUS THOUGHT
- Metafyzika dhe Morali
- Pure Life (Student Journal)
- THE LIGHT OF THE QUR'AN
- Journal of Shi'a Islamic Studies
- Misbah islami dusunce ve arastirma dergisi.(20)