Taslim:Nuhun ömrü
| Möcüzələr və İrhaslar | |||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||
Nuhun ömrü (farsca:عمر نوح) Quranda və rəvayətlərdə bəhs edilən Həzrət Nuhun (ə) xüsusi xüsusiyyətlərindən və möcüzələrindən biri hesab olunur.[1] Nuh (ə) Ulul-əzm peyğəmbərlərdən[2] biri olmuş və çox uzun ömür sürmüşdür. Buna görə də bəzi mənbələrdə o, “peyğəmbərlərin şeyxi” (Şeyxül-ənbiya) adlandırılmışdır.[3]
Mənbələrdə Nuhun həyatı üç dövrə bölünür: “peyğəmbərliyə göndərilməzdən əvvəl”, “peyğəmbərliyə göndərilməsindən tufana qədər” və “tufandan sonra”.[4] Nuhun ümumi ömrü haqqında təxminən 15 müxtəlif fikir nəql edilmişdir. Bu rəqəmlər 950 ildən 3000 ilə qədər dəyişir.[5] Bəzi rəvayətlərdə Nuhun ömrünün 2500 il olduğu bildirilmişdir.[6] Bəzi alimlər bu rəvayəti daha doğru hesab etmişlər.[7]
Quranda Ənkəbut surəsinin 14-cü ayəsində Nuhun dəvət müddəti 950 il olaraq göstərilir. Bu müddət Nuhun peyğəmbərliyə göndərilməsindən Nuh tufanına qədər olan dövrü əhatə etmiş[8] və o, həmin illər ərzində öz qövmünü Allaha dəvət etmişdir.[9] Bəzi alimlər bu dövrü peyğəmbərlər arasında ən uzun dəvət müddəti hesab etmişlər.[10] Buna görə də 950 il Nuhun bütün ömrü deyil, onun həyatının yalnız bir hissəsidir.[11] Əllamə Təbatəbai də Tövratda Nuhun ümumi ömrünün 950 il olması barədə verilən məlumatı[12] bu ayənin məzmunu ilə ziddiyyətli hesab etmişdir.[13]
Nuhun peyğəmbərliyə göndərilməsindən əvvəlki və tufandan sonrakı həyatının müddəti barədə mənbələrdə müxtəlif rəvayətlər mövcuddur.[14] Onun peyğəmbərlikdən əvvəlki dövrü üçün 40 ildən[15] 850 ilə[16] qədər, tufandan sonrakı dövrü üçün isə 60 ildən[17] 1200 ilə[18] qədər müxtəlif rəqəmlər göstərilmişdir. Bununla belə, bəzi şəxslər Nuhun bu qədər uzun ömür sürməsi barədə şübhə etmişlər.[19]
Bəzi mənbələrdə Nuhun uzunömürlülüyü İmam Mehdinin (ə.f) uzun ömür sürməsinin mümkünlüyünə dəlillərdən biri[20] və bu məsələyə dair şübhələrin aradan qaldırılmasına, onun daha asan qəbul edilməsinə səbəb olan amil kimi göstərilmişdir.[21] Seyyid Mürtəza (vəfatı: 436-cı hicri il),[22] İbn Meysəm Bəhrani (vəfatı: 679 və ya 699-cu hicri il)[23] və Məhəmməd Baqir Sədr (vəfatı: 1400-cü hicri il)[24] kimi din alimləri İmam Mehdinin (ə) uzunömürlülüyünü əsaslandırarkən Nuhun ömrünə istinad etmişlər.
“Nuhun ömrü” ifadəsi fars və ərəb ədəbiyyatında da işlədilmişdir.[25] Sənai (vəfatı: 545 və ya 555-ci il),[26] Əli ibn Məhəmməd Ənvəri,[27] Mövləvi (vəfatı: 672-ci hicri il),[28] Əvhədi Marağayi (vəfatı: 738-ci hicri il)[29] və Səlim Tehrani (vəfatı: 1057-ci hicri il)[30] kimi şairlər öz şeirlərində bu ifadəyə müraciət etmişlər.
Ərəb dilli şairlər də bu mövzuya toxunmuşlar. Onların arasında cahiliyyət dövrünün şairi Zəbban ibn Səyyar Fəzzari,[31] Seyid İsmayıl Himyəri (vəfatı: 179-cu hicri il),[32] Əbül-Ətahiyə (vəfatı: 211 və ya 213-cü hicri il)[33] və Əsməi (vəfatı: 216-cı hicri il)[34] vardır. Bu ifadə xalq danışıq dilində də “Nuh ömrünə sahib olmaq” kimi formalarla[35] uzunömürlülüyü ifadə etmək üçün işlədilir.
İstinadlar
- ↑ Nümunə üçün baxın: Qurtubi, Əl-Came li-əhkamil-Quran, c.13, s.332-333; Əskəri, Əl-İmamul-Mehdi Əl-Məvud..., c.2, s.405-411
- ↑ Təbatəbai, Əl-Mizan, c.13, s.278
- ↑ Sələbi, Qisəsul-ənbiya, s.56
- ↑ Kuleyni, Əl-Kafi, c.8, s.284; Şeyx Səduq, Əl-Əmali, s.511
- ↑ Nümunə üçün baxın: Qurtubi, Əl-Came li-əhkamil-Quran, c.13, s.332-333; Əskəri, Əl-İmamul-Mehdi Əl-Məvud..., c.2, s.405-411; Ali Kaşiful-Ğita, Əsluş-şiə və usuluha, s.150
- ↑ Kuleyni, Əl-Kafi, c.8, s.284; Şeyx Səduq, Kəmaluddin, c.2, s.523
- ↑ Məclisi, Biharul-ənvar, c.11, s.290; Əskəri, Əl-İmamul-Mehdi Əl-Məvud..., c.2, s.410
- ↑ Təbatəbai, Əl-Mizan, c.16, s.114
- ↑ Məzahiri, İmkane tule omr ta bi nəhayət, s.158; Qətifi, Məalimun məhdəviyyə, s.147
- ↑ Sələbi, Qisəsul-ənbiya, s.56
- ↑ Məzahiri, İmkane tule omr ta bi nəhayət, s.158-159; Əskəri, Əl-İmamul-Mehdi Əl-Məvud..., c.2, s.410
- ↑ Müqəddəs kitab, Səfəre peydayeş, bab 9, ayə 29
- ↑ Təbatəbai, Əl-Mizan, c.16, s.114
- ↑ Nümunə üçün baxın: Qurtubi, Əl-Came li-əhkamil-Quran, c.13, s.332-333; Əskəri, Əl-İmamul-Mehdi Əl-Məvud..., c.2, s.405-411
- ↑ Qurtubi, Əl-Came li-əhkamil-Quran, c.13, s.332-333
- ↑ Şeyx Səduq, Əl-Əmali, s.511
- ↑ Qurtubi, Əl-Came li-əhkamil-Quran, c.13, s.332-333
- ↑ Ali Kaşiful-Ğita, Əsluş-şiə və usuluha, s.150
- ↑ «عمر نوح؛ بازخوانی دروندینی», Sədanet saytı
- ↑ Məzahiri, İmkane tule omr ta bi nəhayət, s.160; Əskəri, Əl-İmamul-Mehdi Əl-Məvud..., c.2, s.411
- ↑ Sadiqi Tehrani, Əl-Furqan, c.23, s.34
- ↑ Seyid Mürtəza, Şərhu cəməlil-elm vəl-əməl, s.234
- ↑ İbn Meysəm, Qəvaidul-məram, s.191
- ↑ Sədr, Bəhsu həvlil-Mehdi (ə), s.30-31
- ↑ Nümunə üçün baxın: Səalibi, Simarul-qulub, s.42
- ↑ Sənai, Divane Həkim Sənai, s.317 və 608
- ↑ Ənvəri, Divane Ənvəri, s.518
- ↑ Mövləvi, Kulliyate divane Şəms Təbrizi, s.875
- ↑ Əvhədi, Kulliyate Əvhədi İsfahani, s.273
- ↑ Səlim Tehrani, Divane Səlim Tehrani, s.183
- ↑ «ألم تر حوشبا یبنی قصورا», Poetsgate saytı
- ↑ Novbəxti, Firəquş-şiə, s.31
- ↑ Əbül-Ətahiyə, Divane Əbül-Ətahiyə, s.117
- ↑ Cahiz, Kitabul-heyvan, c.6, s.375
- ↑ Musəvi Amuli, «کنایههای قرآنی در فرهنگ ایرانی», s.39
Ədəbiyyat
- «أَلَم تَرَ حَوشَباً يَبني قُصوراً» (Məgər Həvşəbin saraylar tikdiyini görmədinmi?), Poetsgate saytı, Mətləbin dərc tarixi: 26 Sentyabr 2026
- Ali Kaşiful-Ğita, Məhəmməd Hüseyn, Əsluş-şiə və usuluha, Beyrut, Darul-əzva, 1-ci çap, h.q 1410
- Cahiz, Əbir ibn Bəhr, Kitabul-heyvan, Beyrut, Darul-kutubil-elmiyyə, h.q 1424
- Əbül-Ətahiyə, İsmail ibn Qasim, Divane Əbül-Ətahiyə, Beyrut, Daru Beyrut, Tarixsiz
- Ənvəri, Məhəmməd ibn Məhəmməd, Divane Ənvəri, Tehran, Sikkə, h.ş 1364 (1985)
- Əskəri, Nəcmuddin, Əl-İmamul-Mehdi Əl-Məvudil-muntəzir (ə) ində uləmai Əhli-sünnət vəl-İmamiyyə, Nəcəf, Əl-Ətəbətul-Ələviyyətul-müqəddəsə, h.q 1436
- Əvhədi, Ruknuddin, Kulliyate Əvhədi İsfahani Məraği ləqəbi ilə məşhur, Tehran, Əmir-Kəbir, h.ş 1340 (1961)
- İbn Meysəm, Meysəm ibn Əli, Qəvaidul-məram fi elmil-kəlam, Qum, Ayətullah Mərəşi Nəcəfi adına kitabxana, h.q 1406
- Kuleyni, Məhəmməd ibn Yaqub, Əl-Kafi, Tehran, Darul-kutubil-islamiyyə, h.ş 1363 (1984)
- Məclisi, Məhəmməd Baqir, Biharul-ənvar: Əl-Camətu li-durəril-əimmətil-əthar, Beyrut, Daru ihyait-turasil-ərəbi, h.ş 1362 (1383)
- Məzahiri, Məhəmməd, İmkane tule omr ta bi nəhayət, Qum, Ərğəvane daneş, h.ş 1383 (2004)
- Mövləvi, Məhəmməd ibn Məhəmməd, Kullitae divane Şəms Təbrizi, Tehran, Əmir-Kəbir, h.ş 1367 (1988)
- Müqəddəs kitab: Əhdi-ətiq və əhdi cədid, London, Darus-səltənə, m.1925
- Musəvi Amili, Seyyid Möhsin, «کنایههای قرآنی در فرهنگ ایرانی» (İran mədəniyyətində Qurani-kərimdən qaynaqlanan kinayələr), Quran gülüstanı məcəlləsi, nömrə 166, m.2003 Dekabr
- Novbəxti, Həsən ibn Musa, Firəquş-şiə, Farsca tərcümə: Məhəmməd Cavad Məşkur, Tehran, Elmi və mədəni, 2-ci çap, h.ş 1381 (2002)
- Qətifi, Nəzzar Ali Sunbul, Məalimun məhdəviyyə, Nəcəf, Əd-Dərasətut-təxsisətu fi İmamil-Mehdi (ə) mərkəzi, h.q 1438
- Qurtubi, Məhəmməd ibn Məhəmməd, Əl-Came li-əhkamil-Quran, Tehran, Nasir Xosrov, h.ş 1363 (1984)
- Sadiqi Tehrani, Məhəmməd, Əl-Furqan fi təfsiril-Quran vəs-sünnət, Beyrut, İslami mədəniyyət, h.q 1406
- Səalibi, Əbdül-Məlik ibn Məhəmməd, Simarul-qulub fil-məzaf vəl-mənsub, Livan, Əl-Məktəbətul-Əsriyyə, h.q 1428
- Sədr, Seyyid Məhəmməd Baqir, Bəhsu həvlil-Mehdi (ə), Beyrut, Əl-Ğədir lid-dərasətil-İslamiyyə mərkəzi, h.q 1417
- Sələbi, Əhməd ibn Məhəmməd, Qisəsul-ənbiya əl-müsəmma əraisul-məcalis, Beyrut, Darul-kutubil-elmiyyə, h.q 1425
- Səlim Tehrani, Məhəmməd Quli, Divane Səlim Tehrani, Tehran, Neqah, h.ş 1389 (2010)
- Sənai, Məvdud ibn Adəm, Divane Həkim Sənai, Tehran, Azadmehr, h.ş 1381 (2002)
- Seyid Mürtəza, Əli ibn Hüseyn, Şərhu cəməlil-elm vəl-əməl, Təhqiq: Yaqub Cəfəri Məraği, Tehran, Darul-üsvə lit-təbaəti vən-nəşr, h.q 1419
- Şeyx Səduq, Məhəmməd ibn Əli, Əl-Əmali, Tehran, Ketabçi, h.ş 1376 (1997)
- Şeyx Səduq, Məhəmməd ibn Əli, Kəmaluddin və təmamun-nimə, Təhqiq: Əli Əkbər Ğəffari, Tehran, Darul-kutubil-İslamiyyə, h.ş 1354 (1975)
- Təbatəbai, Seyid Məhəmməd Hüseyn, Əl-Mizan fi təfsiril-Quran, Əl-Ələmi lil-mətbuat müəssisəsi, h.q 1393 (2014)
- Tərkaşunəd, Əmir Hüseyn, «عمر نوح؛ بازخوانی دروندینی» (Nuhun ömrü; dindaxili yenidən oxunuş), Sədanet saytı, Mətləbin dərc tarixi: 12 Noyabr 2019; Baxış tarixi: 27 Sentyabr 2026