Öncül və nümunəvi hövzə

Öncül və nümunəvi hövzə (farsca: حوزه پیشرو و سرآمد) ifadəsi, İran İslam Respublikasının rəhbəri Ayətullah Xameneinin Qum Elmi Hövzəsinin yenidən təsisinin yüz illiyi münasibətilə göndərdiyi mesajın başlığıdır. Bu mesaj şəmsi təqvimi ilə 1404‑cü ilin ordibehişt ayının 8‑də (2026) yazılmış və İran hövzələrinin müdiri Əlirza Ərafi tərəfindən ordibehişt ayının 17‑də Qum Elmi Hövzəsinin yenidən təsisinin yüz illiyi konfransında oxunmuşdur. Ayətullah Xamenei bu mesajda hövzənin mahiyyətini, funksiyalarını və əsas elementlərini açıqlamışdır. O, “öncül və nümunəvi bir hövzə”nin gerçəkləşməsi üçün lazım olan şərtləri sadalayaraq vurğulayır ki, hövzə aşağıdakı xüsusiyyətlərə malik olmalıdır:

• Yenilikçi, inkişaf edən və günün tələblərinə uyğun
• Yeni yaranan məsələlərə cavab verə bilən
• Tərbiyəli, mənəvi baxımdan saf və irəliləyiş‑mübarizə ruhuna sahib
• İnqilabi kimlikli və cəmiyyət idarəçiliyi sistemlərini dizayn etmə gücünə malik

Ayətullah Xamenei hövzənin ən mühüm vəzifəsini “bəlaği mübin” (aydın və təsirli təbliğ) adlandırır və bunu İslamın yeni sivilizasiyasının əsas və ikinci dərəcəli xətlərini müəyyənləşdirmək, onu izah etmək, yaymaq və cəmiyyətdə mədəniyyətə çevirmək kimi təqdim edir. Mesajın əvvəlində Qum Elmi Hövzəsinin yaranma tarixinə toxunulur və şəmsi təqvimi ilə 1315‑ci ildə vəfat etmiş Əbdülkərim Haeri Yəzdinin bu hövzənin qurulması və inkişafındakı rolu qeyd olunur. Həmçinin İmam Xomeyninin (r.ə) ortaya çıxması Qum Hövzəsinin bu yüzillikdəki ən böyük fəxrlərindən biri kimi göstərilir.

Ayətullah Xameneinin fikrincə, Qum Hövzəsi altmış ildən az bir müddətdə öz mənəvi gücü və xalq arasındakı nüfuzu ilə monarxiya rejimini xalqın əli ilə kökündən devirməyə və əsrlərdən sonra İslamı ölkənin siyasi hakimiyyəti səviyyəsinə qaldırmağa nail olmuşdur. Bu mesajda Ayətullah Xamenei hövzəni sadəcə bir tədris müəssisəsi kimi deyil, elm, tərbiyə, ictimai və siyasi funksiyaların birləşdiyi bir qurum kimi təqdim edir. Onun baxışına görə, “öncül və nümunəvi hövzə”nin müxtəlif sahələri aşağıdakılardır:

• Müəyyən ixtisaslara malik elmi mərkəz
• Cəmiyyəti dini və əxlaqi baxımdan yönləndirəcək tərbiyəli və səmərəli kadrların yetişdirmə mərkəzi
• Düşmənlərin müxtəlif sahələrdəki təhdidlərinə qarşı mübarizə cəbhəsinin ön xətti
• İslamın ictimai sistemlərə dair düşüncəsini – siyasi sistem və onun forması‑məzmunu, ölkə idarəçiliyi sistemləri, ailə sistemi və şəxsi münasibətlər – fiqh və fəlsəfə əsasında istehsal və izah edən mərkəz
• İslamın qlobal mesajı çərçivəsində sivilizasiya yeniliklərinin və zəruri gələcək baxışlarının zirvəsi

Ədəbiyyat

• Hozeye pişru və sər aməd, Həzrət Ayətullah-üzma Seyid Əli Hüseyni Xameneinin rəsmi ofisinin internet adresi, Mətləbin dərci: 27 Ordubehişt h.ş 1404; Baxış tarixi: 4 Xordad h.ş 1404