Sadiq Rəhbər (kitab)

Sadiq Rəhbər (kitab)

Müəllif	Seyyid Əli Hüseyni Xamenei
Yazılma tarixi	1979
Mövzu	İmam Sadiqin (ə) siyasi və mədəni həyat yolu
Dil	Farsca
Səhifə sayı	113
Nəşriyyat	"Nəşre fərhənge İslami" ofisi
Nəşr edildiyi yer	Tehran
Nəşr tarixi	2004
Tiraj	Birinci (3000)

Sadiq Rəhbər (farsca: پيشواي صادق) kitabı Ayətullah Xameneinin İmam Sadiqin (ə) mədəni və siyasi həyat tərzi barədə etdiyi çıxışlardan ibarətdir. Bu çıxışlar İslam İnqilabından əvvəl, hicri‑şəmsi təqvimi ilə 1345–1350‑ci illər (1966-1971) arasında bəyan olunmuşdur. Bu məzmun daha sonra hicri‑şəmsi təqvimi ilə 1358‑ci ildə (1979) İslam Cümhuriyyəti qəzetində bir sıra qeydlər şəklində dərc edilmiş və şəmsi 1358–1360‑cı illər (1979-1981) arasında kitab halında nəşr olunmuşdur.

Bu əsərin yazılmasının əsas səbəbi, İmam Sadiq (ə) haqqında mövcud olan yanlış təsəvvürləri düzəltmək idi. Bəzi insanlar düşünürdülər ki, guya İmam Sadiq (ə) siyasi fəaliyyətlərdən uzaq durub və dövrün hakimləri ilə barışıq içində olub. Kitabda imamətin mahiyyəti, onun məqsədləri, həmçinin 250 yaşlı insan nəzəriyyəsinin əsasları izah edilir və İmam Sadiqin (ə) mövqeyi və fəaliyyətləri açıqlanır.

Kitabın mövzusu

“Sadiq Rəhbər”, İmam Sadiqin (ə) mədəni‑siyasi həyatını araşdıran və Seyid Əli Xameneinin çıxışlarından tərtib edilmiş bir əsərdir. Bildirilir ki, bu qeydlərin yazılmasının səbəblərindən biri, İslam İnqilabının ilk illərində bəzi insanların İmam Sadiqin (ə) həyatını yanlış anlaması olmuşdur. Bu yanlış təsəvvürə görə, guya İmam Sadiq (ə) siyasi fəaliyyətlərdən uzaq durub və dövrün zalım hakimləri ilə barışıb.

Bu kitabda isə tarixi dəlillərlə göstərilir ki, İmam Sadiq (ə) siyasətdən uzaq olmayıb, heç vaxt zalım hakimlərlə barışmayıb.

Müəllifin əsas ideyası

Müəllif “Sadiq Rəhbər” kitabında şiə imamlarının həyat yolunu “250 yaşlı bir insan”a bənzətmişdir. Bu bənzətməyə görə imamlar, yaşadıqları dövrün şəraitinə uyğun olaraq, İslamın məqsədlərinə çatmaq üçün ən doğru və təsirli üsulu seçmişlər. Bu fəaliyyətlərə aşağıdakılar daxildir: - sükut - əməkdaşlıq - atəşkəs - cihad - gizli mübarizə - mədəni fəaliyyətlər və təbyin (izah vermək)

Bu çərçivədə İmam Sadiq (ə) Əhli‑beytin (ə) siyasi tarixində çox təsirli rol oynamış və şiə imamlarının arzuladığı hökumətin qurulması üçün ciddi səylər göstərmişdir. Kitabda imamətin məqsədləri, “250 yaşlı insan” nəzəriyyəsinin əsasları və bu nəzəriyyədə İmam Sadiqin (ə) məqamı və mövqeyi geniş şəkildə izah edilir.

Kitabın məzmunundan bir icmal

“Sadiq Rəhbər” kitabının birinci yarısında imamətin fəlsəfəsi “250 yaşlı insan” nəzəriyyəsi əsasında İmam Baqirin (ə) dövrünə qədər şərh olunur. Müəllif bu hissədə İmam Sadiq (ə) haqqında üç “qərar” (qiymətləndirmə) irəli sürür: İlk iki qərarı — xalq arasında yayılmış yanlış baxışlar kimi — tənqid edir və üçüncü qərarı — öz baxışını — əsaslandırır:

• “Tərəfkeş qərar”: Bu baxışa görə İmam Sadiq (ə) elm və təlim üçün misilsiz bir fürsət əldə etmişdi. O qədər elmi fəaliyyətə dalmışdı ki, əmr‑be‑məruf və nəhy‑əz‑münkər vəzifəsini yerinə yetirə bilməmişdi. Buna görə də zalım hakimlərə qarşı çıxmaq əvəzinə, onları tərifləməyə məcbur olmuşdu. Bu fikir, müəllifin sözlərinə görə, özünü imamın dostu hesab edən bəzi şəxslər tərəfindən irəli sürülür.

• “Etiraz edənlərin qərarı”: Bu baxışa əsasən, İmam Sadiq (ə) zülmün hər yeri bürüdüyü bir dövrdə rahatlıq yolunu seçmiş, bir rəhbərin insani vəzifəsini yerinə yetirməmiş, dərs və müzakirə ilə məşğul olmuşdur. Halbuki həmin dövrdə onun şiələri təqib olunur, həbs edilir, işgəncəyə məruz qalır, sürgün edilir, öldürülür və malları talan edilirdi.

Bu iki baxışın iradları

Müəllifin fikrincə, birinci qərar (qiymətləndirmə) bir neçə uydurma rəvayətə əsaslanır və onların məzmununa diqqətlə baxıldıqda saxtalığı aydın olur. Çünki imamətin məqamı o qədər pak və uca bir məqamdır ki, tağutlara və zalımlara yersiz tərif və yaltaqlıqla ləkələnməsi mümkün deyil. İkinci qərar isə müəllifə görə zəif, qeyri‑elmi və çox vaxt məqsədli və ya cahillikdən qaynaqlanan müstəşriqlərin (şərqşünasların) hökmlərinə bənzəyir.

Müəllifin baxışı olan üçüncü qərar

Müəllifə görə, İmam Sadiq (ə) və digər imamlar haqqında doğru qiymətləndirmə belədir: Şiə imamları, Peyğəmbər Əkrəm (s) kimi, Quranda bəyan edilmiş xüsusiyyət və məqsədlərə uyğun olaraq ədalətli İslam nizamını qurmaq və ya onu davam etdirməkdən başqa bir hədəfə malik deyildilər. Çünki imamət, nübüvvətin davamıdır.

Müəllif bundan sonra İmam Sadiqin (ə) həyatını təhlil edir və imamın həyatını tanımağın yeganə yolunu onun fəaliyyətlərini üç əsas istiqamətdə araşdırmaqda görür:

1. İmamət məsələsinin izahı və təbliği
2. Fiqh və Quran təfsirini şiə baxışı ilə təbliğ və bəyan etmək
3. Gizli ideoloji‑siyasi təşkilatlanmanın mövcudluğu

Nəşr və tərcümə eilməsi

“Sadiq Rəhbər” kitabının mətni Seyid Əli Xameneinin şəmsi təqvimi ilə 1345–1350‑ci illər (1966-1971) arasında İmam Sadiqin (ə) həyatına dair etdiyi çıxışlardan tərtib edilmişdir. Bu çıxışlar əvvəlcə şəmsi təqvimi ilə 1358‑ci ilin (1979) xordad ayında, müəllifin qeydləri şəklində, İslam Cümhuriyyəti qəzetinin 17 sayında dərc olunmuşdur. Daha sonra şəmsi təqvimi ilə 1358–1360‑cı illər arasında “Sadiq Rəhbər” adı ilə kitab halında çap edilmişdir. Bir müddət sonra kitabda çoxlu çap səhvləri olduğu üçün nəşri dayandırılmışdır. Daha sonra İslam İnqilabı İnstitutu orijinal qeydlərə müraciət edərək mətni yenidən düzəltmiş və şəmsi təqvimi ilə 1383‑cü ildə (2004) İslam Mədəniyyəti Nəşriyyatı tərəfindən 113 səhifədə nəşr edilmişdir.

Əhli‑Beyt (ə) Dünya Assambleyası bu kitabı ingilis, ərəb və sindi dillərinə tərcümə etmişdir.

Əlaqəli məqalələr

• 250 yaşlı insan