Sənə məktub

Sənə məktub ifadəsi (ərəbcə: رسالة إليك), İran İslam Respublikasının lideri Ayətullah Seyid Əli Xameneinin şəmsi təqvimi ilə 1393‑cü ilin bəhmən ayında və 1394‑cü ilin azər ayında (2015) Avropa və Şimali Amerikanın bütün gənclərinə ünvanladığı iki məşhur məktuba verilən addır. Birinci məktub, İŞİD kimi təkfirçi qrupların terror fəaliyyətləri nəticəsində Qərbdə yaranan yeni islamofobiya dalğasından sonra, xüsusilə də şəmsi təqvimi ilə 17 dey 1393‑cü ildə (2014) Fransada “Charlie Hebdo” jurnalına edilən hücumdan sonra yayımlandı. Həmin jurnal bundan əvvəl Peyğəmbər Əkrəmin (s) karikaturalarını dərc etmişdi. Məktub şəmsi təqvimi ilə 1 bəhmən 1393‑cü ildə yayımlandı. Ayətullah Xamenei bu məktubda Qərb siyasətçilərinin islamofobiya fəaliyyətlərini tənqid edir, Qərb dövlətlərinin tarixindəki zorakılıq, irqçilik, müstəmləkəçilik, məzhəb müharibələri, birinci və ikinci dünya müharibələrindəki kütləvi qırğınları xatırladır və Avropa ilə Şimali Amerikanın gənclərindən istəyirdi ki, İslamı birbaşa Qurandan və Peyğəmbər Əkrəmin (s) həyatından tanısınlar, mediadan gələn ön mühakimələrə uymasınlar.

Bu məktub sosial şəbəkələrdə “Sənə məktub” həştəqi ilə geniş şəkildə və müxtəlif dillərdə yayıldı.

Şəmsi təqvimi ilə 1394‑cü ilin azər ayında, Paris hadisələrindən sonra, Ayətullah Xamenei Avropa gənclərinə ikinci məktubunu yazdı.

Məktubun məzmunu

Ayətullah Xameneinin məktubu əvvəlcə məktubun yazılma səbəblərini və niyə məhz gənclərin seçildiyini izah edən bir girişlə başlayır. Daha sonra məktub iki əsas hissədən ibarət olur:

• Birinci hissə: Qərbdə artan islamofobiya təhlükəsi barədə xəbərdarlıq edir. Onun sözlərinə görə, bu proses Sovet İttifaqının dağılmasından sonra daha da güclənib.
• İkinci hissə: Gəncləri İslamı birbaşa əsas mənbələrdən — Qurandan və Peyğəmbər Əkrəmin (s) həyatından — öyrənməyə çağırır. Bu hissənin əsas mesajı budur ki, media terror qruplarını İslamın nümayəndəsi kimi təqdim etməməlidir.

Sənin üçün məktubun kamil forması

Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim

Avropa və Şimali Amerikadakı bütün gənclərə

Fransada baş verən son hadisələr və digər bəzi Qərb ölkələrindəki oxşar olaylar məni belə qənaətə gətirdi ki, bu hadisələr barədə sizinlə birbaşa danışmalıyam.

Mən siz gənclərə müraciət edirəm; ona görə yox ki, ata və analarınızı görməzdən gəlirəm, əksinə, ona görə ki, millətinizin və ölkənizin gələcəyini sizin əllərinizdə görürəm və həqiqət axtarışınızdakı duyğunu qəlblərinizdə daha canlı və oyaq hiss edirəm. Həmçinin bu yazıda sizin siyasətçilərinizə və dövlət xadimlərinizə müraciət etmirəm, çünki inanıram ki, onlar şüurlu şəkildə siyasət yolunu dürüstlük və doğruluq yolundan ayırıblar.

Mənim sizinlə söhbətim İslam haqqındadır və xüsusilə də sizə İslam barədə təqdim olunan obraz və təsəvvür haqqındadır. İyirmi il əvvəldən, yəni təxminən Sovet İttifaqının dağılmasından bəri bu böyük dini qorxunc bir düşmən kimi göstərmək üçün çoxsaylı cəhdlər edilmişdir. Qorxu və nifrət hisslərini qızışdırmaq və onlardan istifadə etmək təəssüf ki, Qərbin siyasi tarixində uzun müddətdir mövcuddur. Mən burada indiyədək Qərb xalqlarına aşılanmış müxtəlif «qorxular» haqqında danışmaq istəmirəm. Siz özünüz tarixə dair son tənqidi araşdırmalara qısa nəzər salmaqla görəcəksiniz ki, müasir tarixşünaslıqda Qərb dövlətlərinin dünyanın digər xalqları və mədəniyyətləri ilə qeyri-səmimi və hiyləgər davranışları tənqid edilmişdir. Avropa və Amerika tarixi köləlikdən utanır, müstəmləkəçilik dövründən xəcalət çəkir, rəngli dərili insanlara və qeyri-xristianlara qarşı zülmdən utanır; sizin tədqiqatçılarınız və tarixçiləriniz Birinci və İkinci dünya müharibələrində katoliklərlə protestantlar arasında din adına və ya milliyyət və etnik mənsubiyyət adı ilə törədilmiş qanlı hadisələrdən dərin xəcalət hissi ifadə edirlər.

Bunun özü təqdirəlayiqdir və mənim bu uzun siyahının bir hissəsini xatırlatmaqda məqsədim tarixi qınamaq deyil. Əksinə, sizdən öz ziyalılarınızdan soruşmağınızı istəyirəm: nə üçün Qərbdə ictimai vicdan həmişə bir neçə onillik, bəzən isə bir neçə əsr gecikmə ilə oyanmalı və agah olmalıdır? Nə üçün kollektiv vicdanın yenidən nəzərdən keçirilməsi yalnız uzaq keçmişə yönəlməlidir, gündəlik məsələlərə deyil? Nə üçün İslam mədəniyyəti və düşüncəsi ilə davranış kimi mühüm bir məsələdə ictimai şüurun formalaşmasına mane olunur?

Siz yaxşı bilirsiniz ki, «digər»i alçaltmaq, ona qarşı nifrət və əsassız qorxu yaratmaq bütün həmin zülmkar mənfəətpərəstliklərin ortaq zəmini olmuşdur. İndi isə özünüzdən soruşmağınızı istəyirəm: nə üçün köhnə qorxu yaratmaq və nifrət yaymaq siyasəti bu dəfə görünməmiş bir şiddətlə İslamı və müsəlmanları hədəfə almışdır? Nə üçün müasir dünyadakı hakimiyyət strukturları İslam düşüncəsinin kənarda və passiv vəziyyətdə qalmasını istəyir? Məgər İslamda böyük güclərin planlarına mane olan hansı məna və dəyərlər vardır və İslam haqqında yanlış təsəvvür yaradılması sayəsində hansı maraqlar təmin edilir? Buna görə də mənim ilk istəyim budur: İslama qarşı bu genişmiqyaslı mənfi təsəvvürün arxasında duran motivlər barədə sual verin və araşdırın.

İkinci istəyim isə budur ki, qərəzli fikirlər və mənfi təbliğat selinə cavab olaraq bu din haqqında birbaşa və vasitəsiz bilik əldə etməyə çalışasınız. Sağlam məntiq tələb edir ki, heç olmasa sizi uzaqlaşdırdıqları və qorxutduqları şeyin nə olduğunu və hansı mahiyyətə malik olduğunu biləsiniz. Mən təkid etmirəm ki, mənim İslam haqqında təsəvvürümü və ya başqa hər hansı bir yanaşmanı qəbul edəsiniz. Mən deyirəm ki, müasir dünyada canlı və təsirli bir reallıq olan bu dini sizə çirkli məqsəd və niyyətlərlə tanıtdırmalarına icazə verməyin. Özlərinin himayəsində olan terrorçuları riyakarlıqla İslamın nümayəndələri kimi sizə təqdim etmələrinə imkan verməyin. İslamı onun əsil mənbələri və ilkin qaynaqları vasitəsilə tanıyın. İslamla Quran və onun böyük Peyğəmbərinin (sallallahu əleyhi və alihi və səlləm) həyatı vasitəsilə tanış olun. Burada soruşmaq istəyirəm: siz indiyədək heç özünüz birbaşa müsəlmanların Qurani-Kəriminə müraciət etmisinizmi? Böyük Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alihi və səlləm) təlimlərini, onun insani və əxlaqi dəyərlərini oxumusunuzmu? İndiyədək mediadan başqa hər hansı bir mənbədən İslamın mesajını almısınızmı? Heç özünüzdən soruşmusunuzmu ki, məhz bu İslam necə və hansı dəyərlər əsasında əsrlər boyu dünyanın ən böyük elmi və intellektual sivilizasiyasını formalaşdırmış, ən görkəmli alim və mütəfəkkirləri yetişdirmişdir?

Sizdən xahiş edirəm ki, təhqiramiz və səviyyəsiz təsvirlərlə sizinlə reallıq arasında emosional və hissi bir sədd yaradılmasına və bununla da obyektiv mühakimə yürütmək imkanınızın əlinizdən alınmasına yol verməyin. Bu gün kommunikasiya vasitələri coğrafi sərhədləri aradan qaldırdığı bir zamanda, sizi süni və zehni sərhədlər daxilində məhdudlaşdırmalarına imkan verməyin. Heç kim fərdi şəkildə yaradılmış uçurumları tam doldura bilməsə də, hər biriniz özünü və ətrafındakıları maarifləndirmək məqsədilə həmin uçurumların üzərində düşüncə və ədalət körpüsü qura bilər. İslamla sizin aranızda əvvəlcədən yaradılmış bu qarşıdurma, nə qədər xoşagəlməz olsa da, sizin maraqlı və həqiqəti axtaran zehninizdə yeni suallar yarada bilər. Bu suallara cavab tapmaq istiqamətindəki səylər qarşınızda yeni həqiqətləri kəşf etmək üçün qiymətli bir fürsət açır. Buna görə də düzgün anlamaq və qərəzsiz dərk etmək üçün bu fürsəti əldən verməyin. Bəlkə də həqiqət qarşısında məsuliyyətiniz sayəsində gələcək nəsillər Qərbin İslamla münasibətlərinin tarixindəki bu mərhələni daha az məyusluq və daha rahat vicdanla qələmə alarlar.

Seyid Əli Xamenei

21/1/2015

İkinci məktub

Şəmsi təqvimi ilə 23 aban 1394-cü ildə (2015‑ci il noyabrın 13‑də) Parisdə baş verən hadisələrdən sonra Ayətullah Xamenei 8 azər 1394‑cü ildə Qərb gənclərinə ünvanlanan ikinci məktubunu yazdı. Ayətullah Xamenei Fransadakı acı terror hadisələrini bir birgə düşünmə və dərindən təhlil üçün fürsət adlandırdı. O, “böyük güclərin dəstəklədiyi terrorizmin İslam dünyasında yaratdığı faciələr, İsrailin dövlət terrorizminə verilən dəstək və son illərdə İslam ölkələrinə edilən dağıdıcı hərbi müdaxilələr” kimi nümunələri sadalayaraq yazdı: “Siz gənclərdən istəyirəm ki, doğru tanıma, dərindən düşünmə və acı təcrübələrdən istifadə edərək İslam dünyası ilə düzgün və şərəfli münasibətlərin əsaslarını qurun.” İslam İnqilabının Rəhbərinin məktubunun mətni belədir.

İkinci məktubun kamil forması

Qərb ölkələrindəki bütün gənclərə Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim

Fransada kor terrorizmin törətdiyi acı hadisələr məni bir daha sizinlə, gənclərlə söhbət etməyə sövq etdi. Belə hadisələrin bu söhbətə zəmin yaratması mənim üçün təəssüf doğurur. Lakin həqiqət budur ki, əgər ağrılı məsələlər çıxış yolu axtarmaq və fikir mübadiləsi aparmaq üçün fürsət yaratmasa, zərər ikiqat artacaq. Dünyanın hər hansı bir yerində hər bir insanın çəkdiyi əzab, öz-özlüyündə onun həmnövləri üçün kədər doğurur. Sevdiklərinin gözü qarşısında can verən uşaq, ailəsinin sevincinin yasa çevrildiyi ana, həyat yoldaşının cansız bədənini tələsik bir yerə aparan ər və ya bir neçə dəqiqə sonra həyat tamaşasının son pərdəsini görəcəyini bilməyən tamaşaçı — bunlar insani duyğu və hissləri oyatmayan mənzərələr deyil. Məhəbbət və insanlıqdan payı olan hər kəs bu səhnələri görəndə təsirlənir və əzab çəkir; istər Fransada baş versin, istər Fələstində, İraqda, Livanda və Suriyada. Şübhəsiz ki, bir milyard yarım müsəlman da eyni hissləri keçirir və bu faciələrin törədicilərindən və səbəbkarlarından nifrət edir, onlardan ikrah hissi keçirir.

Lakin məsələ bundadır ki, bugünkü ağrılar daha yaxşı və daha təhlükəsiz sabahın qurulmasına səbəb olmazsa, yalnız acı və səmərəsiz xatirələrə çevriləcək. Mən inanıram ki, yalnız siz gənclər bugünkü çətinliklərdən dərs çıxararaq gələcəyi qurmaq üçün yeni yollar tapa və Qərbi indiki nöqtəyə gətirib çıxaran yanlış yolların qarşısını ala bilərsiniz.

Doğrudur, bu gün terrorizm bizim və sizin ortaq ağrımızdır. Lakin bilməlisiniz ki, son hadisələrdə yaşadığınız təhlükəsizliksizlik və narahatlıq ilə İraq, Yəmən, Suriya və Əfqanıstan xalqlarının uzun illər ərzində çəkdiyi əzab arasında iki əsas fərq vardır. Birincisi, İslam dünyası dəfələrlə daha geniş miqyasda, daha böyük həcmdə və daha uzun müddət ərzində qorxu və zorakılığın qurbanı olmuşdur. İkincisi isə təəssüf ki, bu zorakılıqlar bəzi böyük güclər tərəfindən həmişə müxtəlif yollarla və səmərəli şəkildə dəstəklənmişdir.

Bu gün ABŞ-ın “Əl-Qaidə”, “Taliban” və onların mənfur davamçılarının yaradılmasında, gücləndirilməsində və silahlandırılmasındakı rolundan xəbərsiz olan az adam var. Bu birbaşa dəstəklə yanaşı, açıq və tanınmış təkfirçi terrorizmin himayədarları, ən geridə qalmış siyasi sistemlərə malik olmalarına baxmayaraq, həmişə Qərbin müttəfiqləri sırasında yer almışlar. Halbuki regionda fəal xalq demokratiyalarından doğan ən qabaqcıl və aydın düşüncələr amansızcasına repressiyaya məruz qalmışdır. Qərbin İslam dünyasındakı oyanış hərəkatına ikili münasibəti Qərb siyasətindəki ziddiyyətin bariz nümunəsidir.

Bu ziddiyyətin başqa bir üzü İsrailin dövlət terrorizminə verilən dəstəkdə görünür. Məzlum Fələstin xalqı altmış ildən artıqdır ki, terrorizmin ən ağır forması ilə üz-üzədir. Əgər Avropa xalqları indi bir neçə gün evlərində sığınır və izdihamlı məkanlarda iştirak etməkdən çəkinirlərsə, fələstinli bir ailə onilliklərdir ki, hətta öz evində belə sionist rejimin qətl və dağıntı maşınından amanda deyil.

Bu gün qəddarlığının şiddəti baxımından sionist rejimin məskunlaşdırma siyasəti ilə hansı zorakılığı müqayisə etmək olar? Bu rejim öz nüfuzlu müttəfiqləri və ya heç olmasa zahirən müstəqil beynəlxalq qurumlar tərəfindən heç vaxt ciddi və təsirli şəkildə qınanmadığı halda, hər gün fələstinlilərin evlərini dağıdır, bağlarını və əkin sahələrini məhv edir; onlara hətta məişət əşyalarını köçürməyə və ya kənd təsərrüfatı məhsullarını toplamağa belə fürsət vermir. Bütün bunlar çox vaxt ailə üzvlərinin döyülməsinə və bəzi hallarda dəhşətli işgəncə yerlərinə aparılmasına şahid olan qorxu içindəki qadın və uşaqların gözləri qarşısında baş verir.

Müasir dünyada bu miqyasda, bu ölçüdə və bu qədər uzun müddət davam edən başqa hansı qəddarlığı tanıyırsınız? Küçənin ortasında yalnız ağzınadək silahlanmış əsgərə etiraz etdiyi üçün bir qadının güllələnməsi terrorizm deyilsə, bəs nədir? Bu vəhşilik işğalçı dövlətin hərbi qüvvələri tərəfindən törədildiyi üçün ekstremizm adlandırılmamalıdırmı? Yoxsa bəlkə də bu görüntülər altmış il ərzində dəfələrlə televiziya ekranlarında nümayiş etdirildiyi üçün artıq vicdanımızı narahat etməməlidir? Son illərdə İslam dünyasına edilən hərbi müdaxilələr — özü saysız-hesabsız qurbanlara səbəb olmuşdur — Qərbin ziddiyyətli məntiqinin başqa bir nümunəsidir. Hücuma məruz qalan ölkələr insan itkiləri ilə yanaşı, iqtisadi və sənaye infrastrukturlarını da itirmiş, inkişaf və tərəqqi istiqamətindəki hərəkətləri dayanmış və ya zəifləmiş, bəzi hallarda isə onilliklərlə geriyə düşmüşlər. Buna baxmayaraq, həyasızcasına onlardan özlərini məzlum hesab etməmələri tələb olunur.

Bir ölkəni xarabalığa çevirmək, şəhər və kəndlərini külə döndərmək, sonra isə onlara “xahiş edirik, özünüzü məzlum hesab etməyin” demək necə mümkün ola bilər? Faciələri anlamamağa və ya unutmağa çağırmaq əvəzinə, səmimi üzr istəmək daha yaxşı olmazdımı? Bu illər ərzində İslam dünyasının çəkdiyi əzab Qərblilərin İslam torpaqlarına qonaq gəldikləri və ev sahibinin sərvətinə göz dikdikləri gün də, ev sahibi olduqları və müsəlmanların əməyindən və düşüncəsindən faydalandıqları digər gün də, çox vaxt qarşılarında mehribanlıq və səbirli münasibətdən başqa bir şey görmədilər.

Buna görə siz gənclərdən istəyirəm ki, düzgün bilik, dərin düşüncə və acı təcrübələrdən istifadə etməklə İslam dünyası ilə sağlam və şərəfli qarşılıqlı münasibətlərin təməllərini qoyasınız. Bu halda, çox da uzaq olmayan gələcəkdə görəcəksiniz ki, belə bir təməl üzərində qurduğunuz bina öz memarlarının üzərinə inam və etibar kölgəsini salacaq, onlara təhlükəsizlik və rahatlığın hərarətini bəxş edəcək və aydın gələcəyə olan ümid işığını yer üzünə saçacaq.

Seyid Əli Xamenei 29/11/2015

Məktubun əks-sədası

Ayətullah Xameneinin Avropa və Şimali Amerika gənclərinə ünvanladığı məktub müxtəlif dillərə tərcümə edilərək sosial şəbəkələrdə geniş şəkildə yayıldı. Əhli-Beyt xəbər agentliyi (ABNA) də bu məktubu 50 dildə tərcümə edərək ictimaiyyətə təqdim etdi. Birinci məktubun dərc edilməsindən bir il sonra “Məktubun Şərhi” adlı kitab nəşr olundu.