Vilayət hədisi (kitab)

Vilayət hədisi

Müəllif	Seyyid Əli Xamenei
Mövzu	Seyyid Əli Xameneinin möizələrindən və qeydlərindən hazırlanmış məcmusu
Dil	Farsca
Cild sayı	3 cild
Nəşriyyat	İslam inqilabı nəşriyyatı
Nəşr edildiyi yer	Tehran
Nəşr tarixi	h.ş 1399 (2021)

Vilayət hədisi (kitab) (farsca: حدیث ولایت (کتاب)), İranın ikinci rəhbəri Seyid Əli Xameneinin bəyanatları, çıxışları və qeydlərindən ibarət bir kitabdır. Bu əsər həmin materialların qorunması, sənədləşdirilməsi və etibarlı bir nəşr şəklində təqdim olunması məqsədilə “İslam İnqilabı Tədqiqat‑Mədəniyyət İnstitutu” tərəfindən toplanmış və şəmsi təqvimi ilə 1399‑cu ildə (2021) nəşr edilmişdir.

Qeyd etmək lazımdır ki, Seyid Əli Xameneinin bəzi əsərləri və çıxışları müxtəlif səbəblərdən, məsələn, məxfi qalması lazım olduğu üçün bu kitabda dərc edilməmişdir.

Tanınması və əhəmiyyəti

Vilayət hədisi kitabı İranın ikinci rəhbəri Seyid Əli Xameneinin bəyanatları, çıxışları və qeydlərindən ibarət bir topludur və bu materialların qorunması, sənədləşdirilməsi və etibarlı bir versiyasının təqdim olunması məqsədilə tərtib edilmişdir. Xameneinin çıxışlarının İran İslam Respublikasının ideoloji və siyasi sənədləri kimi əhəmiyyəti bu əsərin hazırlanmasının əsas səbəbi olmuşdur.

Bəzi çıxışlar və bəyanatlar ümumi şəkildə yayımlanmadığı üçün bu kitabda yer almamış, ya ayrıca nəşr edilmiş, ya da məxfi qalması lazım olduqları üçün ümumiyyətlə dərc olunmamışdır. Bu kateqoriyaya aşağıdakılar daxildir:

1. Ali Rəhbərin qələmə aldığı əsərlər və tərcümələri;
2. Fiqh üzrə dərs xaric (ali fiqh dərsləri) müzakirələri;
3. Müstəqil Quran təfsiri dərsləri;
4. Məxfi iclaslardakı çıxışlar;
5. Şəhid ailələri ilə görüşlərdəki bəyanatlar;
6. Müxtəlif qruplar və şəxslərlə kütləvi görüşlərdəki çıxışlar;
7. Yazışmalar və qeydlər.

Vilayət hədisi toplusunda yer alan bəyanatlar və yazılar dörd zaman mərhələsinə bölünür:

• Birinci dövr: başlanğıcdan İran İslam İnqilabının qələbəsinədək
• İkinci dövr: İnqilabın qələbəsindən şəmsi təqvimi ilə 1360‑cı ilin mehr ayında (1982) prezidentliyin başlanmasına qədər
• Üçüncü dövr: prezidentlik dövrü
• Dördüncü dövr: şəmsi təqvimi ilə 1368‑ci ilin xordad ayının (1990) ortalarından sonrakı vilayət və rəhbərlik dövrü

Bu kitab İslam İnqilabı Tədqiqat‑Mədəniyyət İnstitutu tərəfindən tərtib edilmiş və şəmsi təqvimi ilə 1399‑cu ildə (2021) proqram tətbiqi və internet platforması şəklində yayımlanmışdır. Onun məzmunu khamenei.ir informasiya bazasında yerləşdirilmiş, elektron versiyası isə “Vilayət Hədisi 3” proqramında “Bəyanatlar” adı altında şəmsi təqvimi ilə 1357‑dən (1979) 1402‑yə qədər (2024) olan dövrü əhatə edən 45 cilddə toplanmışdır. Bu çıxışlar illərə görə təsnif olunub adlandırılmış və ardıcıl nömrələnməmişdir.

Tərtib və redaktə üsulu

Bu əsər xüsusi bir metodologiya əsasında hazırlanmışdır ki, burada iki prinsipə — “kəlmənin qorunması” və “ləhnin qorunması” — xüsusi diqqət yetirilir. Çıxışların sözləri dəqiq şəkildə qeyd olunmuş, danışıq ləhni isə səs faylları ilə dəfələrlə müqayisə edilərək qorunmuşdur. Mətnlərin redaktəsi də Seyid Əli Xameneinin danışıq üslubuna uyğun şəkildə və Fars Dili və Ədəbiyyatı Akademiyasının təsdiq etdiyi yazı qaydalarına əsasən aparılmışdır.

Tədqiqat imkanları

Hər bir cilddə həmin ilin mühüm hadisələrinin xronologiyası, mövzu və ad göstəriciləri, həmçinin sözlər, adlar, hadisələr və mənbələr üçün izahlı qeydlər mövcuddur. Bu imkanlar tədqiqatçılara və maraqlananlara kitabın məlumatlarını daha sürətli və dəqiq şəkildə əldə etmək imkanı yaradır.[10]