Taslim:Seyid Cavad Hüseyni Xamenei
Seyid Cavad Hüseyni Xamenei (şəmsi təqvimi ilə 1274 – 1365) şiə alimlərindən və müctəhidlərindən biri, həmçinin İran İslam İnqilabının ikinci rəhbəri Ayətullah Seyid Əli Xameneinin atasıdır. O, təhsilini Təbriz, Məşhəd və Nəcəfdə almış, Nəcəfdə ictihad dərəcəsini əldə etdikdən sonra Məşhədə köçmüş və ömrünün sonuna qədər orada yaşamışdır.
Doğumu və nəsli Seyid Cavad Xamenei Nəcəfdə dünyaya gəlmiş və uşaqlıqda ailəsi ilə birlikdə Təbrizə köçmüşdür. Onun nəsli İmam Səccada (ə) yetişir və dörd vasitə ilə Sultan Seyid Məhəmmədə çatır.(1) Sultan Seyid Məhəmməd Təfreşdən Azərbaycan bölgəsinə köçmüş və Təbrizin 80 km şimal-qərbində yerləşən Xamene şəhərində məskunlaşmışdır. Ondan sonra Seyid Hüseyn — Seyid Məhəmmədin oğlu — Xamenedə xalqın dini rəhbərliyini öz öhdəsinə götürmüş, daha sonra Nəcəfə gedərək orada dərs və tədrislə məşğul olmuşdur.
Həyat yoldaşı və övladları Seyid Cavad Xameneinin 40 yaşına yaxın bir vaxtda onun həyat yoldaşı vəfat etdi. Bu xanımdan onun üç qızı var idi. Birinci həyat yoldaşının vəfatından sonra o, Ayətullah Seyid Haşim Mirdamadinin qızı Xədicə Mirdamadi ilə evləndi. Ayətullah Seyid Cavad Xamenei Xədicə Mirdamadidən dörd oğul və bir qız sahibi oldu: Seyid Məhəmməd, Seyid Əli, Bədrüssadat, Seyid Hadi və Seyid Məhəmmədhəsən. Xədicə Mirdamadi şəmsi təqvimi ilə 1368-ci ilin mordad ayının 15-də ürək tutmasından vəfat etdi və İmam Rza (ə) hərəminin daxilində dəfn olundu.
Təhsili Seyid Cavad Xamenei ilkin dini elmləri Təbrizin mədrəsələrində oxudu. Təxminən 9 ay Məşhəddə qaldıqdan sonra Təbrizə qayıtdı. Deyilənə görə, həmin dövrdə Tehran–Məşhəd yolu təhlükəli idi. Buna görə Seyid Cavad əvvəlcə Bakıya getdi, oradan Xəzər dənizi vasitəsilə Aşqabada yollandı və daha sonra Xorasan bölgəsinə çatdı.(2) O, Məşhəddə təhsilini davam etdirdi və 1345-ci hicri ilində Nəcəfə getdi.
Müəllimləri Seyid Cavad Xamenei Məşhəddə aşağıdakı alimlərin yanında fiqh və üsul elmlərini öyrəndi: Ağa Hüseyn Qumi Mirzə Məhəmməd Ağazadə Xorasanı (Kifai) Mirzə Mehdi İsfahani Fazil Xorasani Fəlsəfə sahəsində isə o, aşağıdakı alimlərin tələbəsi olmuşdur: Ağa Böyük Həkim Şəhidi Əsədullah Yəzdi.(3) Nəcəfdə isə o, bu böyük alimlərin yanında dərs oxumuş və onlardan ictihad icazəsi almışdır: Məhəmməd Hüseyn Naini Seyid Əbülhəsən İsfahani Ağa Ziya İraqi.(4)
Məşhəddə məskunlaşma Nəcəfdə təhsilini tamamlayıb ictihad dərəcəsi əldə etdikdən sonra o, İrana qayıdaraq Məşhədə getdi. Orada dərs deməklə yanaşı, Məşhəd bazarındakı Siddiqilər məscidində (azərbaycanlıların məscidi) imam-camaatlıq vəzifəsini icra etdi.(5) O, həmçinin Gövhərşad Cümə Məscidinin imam-camaatlarından biri idi.(6) Seyid Cavad Xamenei mütaliəyə böyük maraq göstərirdi. Onun Mirzə Hüseyn Əbaei, Seyid Əliəkbər Xui (Ayətullah Xuinin atası), Mirzə Həbib Məliki və digər həmrütbələri ilə gündəlik elmi mübahisələri on illərlə davam etmişdi. O, təqvalı, dünyaya bağlı olmayan və zahidcəsinə yaşayan bir şəxs kimi tanınırdı.(7)
Vəfatı Seyid Cavad Xamenei şəmsi təqvimi ilə 1365-ci ilin tir ayının 14-də (1406-cı hicri qəməri ilin şəvval ayının 27-də) vəfat etdi.(8) Məşhədin o dövrdəki imam-cüməsi Ayətullah Əbülhəsən Şirazi (1293–1379) onun cənazə namazını qıldırdı və o, İmam Rza (ə) hərəminin Dərülfeyz yaxınlığında, zərihin arxa tərəfində dəfn olundu.(9) İmam Xomeyni (r.ə) Ayətullah Seyid Əli Xameneiyə göndərdiyi başsağlığı mesajında Seyid Cavad Xameneini təqvalı və vəzifəbilən bir alim kimi yad etmişdi.(10)
“Həyat buradadır” kitabının təqdimatı Qələm Günü ilə eyni vaxtda, xüsusi bir mərasimdə Məhdi Qəzəlinin qələmə aldığı və Ayətullah Seyid Cavad Xameneinin həyatını mövzu edən “Həyat buradadır” kitabı Təbriz Cümə Məscidində təqdim olundu.(11)