Taslim:Amin

Amin, “qəbul et” mənasını daşıyan dini bir kəlmədir və duanın isticabəti (qəbul olunması) üçün istifadə edilir. Şiə və sünni fəqihləri arasında bu kəlmənin deyilməsi ilə bağlı müzakirələr aparılır. Sünni fəqihləri namazda “Həmd” surəsinin oxunmasından sonra amin deyilməsinin vacib və ya müstəhəb olduğunu bildirirlər; amma şiə fəqihlərinə görə, bu kəlmənin namazda deyilməsi haramdır və namazı batil edir. Şiə hədislərində, imamların dediyinə görə, camaat namazında “Həmd” surəsi oxunduqdan sonra “Amin” demək yerinə “Əlhəmdulillah” zikrini demək lazımdır.

Amin kəlməsinin yeri və mənası

Amin kəlməsi ərəb dilində “qəbul et” mənasına gəlir. Fars dilində də bu mənada istifadə olunur. Deyilir ki, bu kəlmə ibri dilindən ərəb dilinə keçmiş və hər iki dildə dini bir anlayış olaraq istifadə edilir. Bu kəlmə həm yəhudilikdə, həm də xristianlıqda istifadə olunur və onun mənalarından biri duanın qəbul olmasını istəməkdir.

Amin kəlməsinin namazda istifadə edilməsi, şiə və sünni fiqhi arasında mübahisəli məsələlərdəndir. İmamiyyə fiqhində, “Həmd” surəsinin sonunda amin demək namazı batil edən hərəkətlərdən biridir.

Amin kəlməsi təfsir kitablarında

Amin kəlməsi Quranda işlənməyib; lakin bəzi təfsir kitablarında “Yunis” surəsinin 88-ci və 89-cu ayələri ilə əlaqədar olaraq qeyd olunur ki, Həzrət Musanın (ə) Fironla bağlı etdiyi nifrin zamanı, o və qardaşı Harun amin demişlər. Həmçinin İmam Sadiqdən (ə) rəvayət edilən bir hədisdə, Həzrət Musanın (ə) duasından sonra Harunla yanaşı, mələklərin də amin dediyi bildirilir. Bu zaman Allah-Taala o ikisinin (Musa və Harunun) duasını qəbul etdiyini bildirir.

Namazda “Amin” deməyin fiqhi hökmü

Namazın fiqhi hökmlərindən biri namazda “Amin” deməkdir. Sünni müsəlmanlar, “Həmd” surəsinin oxunmasından sonra “Amin” deyirlər. Təkbaşına namaz qılan şəxs bu kəlməni özü deyir, amma camaat namazı zamanı, imam camaat “Həmd” surəsini bitirdikdən sonra, bütün camaat birgə “Amin” deyir. Lakin bəzi sünni məzhəbləri “Amin” deməyin vacib və ya müstəhəb olmadığını bildirirlər.

Əksinə, şiə fəqihləri, bu əməlın Peyğəmbərdən (s) bizə çatmadığını və namazda dəyişiklik sayıldığını əsas gətirərək, bu kəlmənin namazda deyilməsini haram və namazı batil edən bir əməl sayırlar. 13-cü əsrdə yaşamış Sahibi Cəvahir, imamiyyə fəqihləri arasında “Amin” deməyin haram olduğuna dair məşhur və hətta ümumi bir icma olduğunu bildirmiş və bu əməlın namazı batil etdiyini qeyd etmişdir. Həmçinin “Həmd” surəsinin sonunda “Amin” deməyin haram və namazı batil edən bir əməl olduğu məsələsində vacib və ya müstəhəb namaz arasında fərq olmadığını, habelə imam və ya camat tərəfindən deyilməsinin fərq etmədiyini bildirilmişdir. Həmçinin “Amin” kəlməsinin namazın bir hissəsi olaraq və ya sadəcə dua məqsədilə deyilməsi arasında da heç bir fərq yoxdur. Lakin unutqanlıq, səhv və ya təqiyyə məqsədilə “Amin” kəlməsini deməyin heç bir problemi yoxdur və təqiyyə lazımlı olduqda, bu əməl vacib sayılır.

Bəzi hədislərdə “Amin” deməyə tövsiyə

Bəzi şiə hədislərində Amin deməyə tövsiyə edilmişdir. Əksinə, digər hədislərdə camaat namazı zamanı “Həmd” surəsi oxunduqdan sonra “Amin” kəlməsini demək yerinə “Əlhəmdulillah” zikrinin deyilməsi tövsiyə edilir. İmamiyyə fəqihləri, “Amin” deməmə mövzusunda icmanın olması səbəbilə, birinci növ hədislərin təqiyyə məqsədilə söyləndiyini bildirirlər.