Taslim:Zariyat surəsi

Zariyat surəsi

Tur Tur surəsi Zariyat Qaf Qaf surəsi
Cüz	26 və 27
Ayə	60
Məkkə\Mədinə	Məkkə
Nazil olma sırası	67
Surənin nömrəsi	51
Söz	360
Hərf	1546

Zariyat (ərəbcə: سورة الذاريات) qırx birinci surədir və Qurani-Kərimin Məkkədə nazil olan surələrindəndir. Bu surə 26 və 27-ci cüzlərdə yer alır. Zariyat kəlməsi “zariyə” sözünün cəmidir və külək mənasını verir. Zariyat surəsinin əsas mövzusu Qiyamətdir. Bu surədə həmçinin tövhid və Allahın yaradılışdakı əlamətləri, Həzrət İbrahimin (ə) evindəki mələklərin qonaq olması və Lut peyğəmbərin (ə) qövmünü cəzalandırmaq üçün olan missiyaları, Həzrət Musanın (ə) hekayəsi, Ad qövmü, Səmud qövmü və Nuh peyğəmbərin (ə) qövmünün hekayələri müzakirə olunur.

Bu surənin məşhur ayələrindən biri 56-cı ayədir, hansı ki, bu ayə, insan və cinlərin yaradılmasının əsas məqsədinin yalnız Allaha ibadət etmək olduğunu bildirir. Rəvayətlərdə bu surənin oxunmasına aid müstəsna faydalar qeyd edilmişdir, o cümlədən, Allahın oxucunun həyatını düzəldəcəyinə və ona geniş ruzi verəcəyinə dair sözlər vardır.

Tanıtımı

Adlandırılması

Bu surə Zariyat adlanır, çünki surə “Əl-Zariyat” sözü ilə başlayır. Zariyat kəlməsi “Zariyə” sözünün cəmidir və “əşyaları havada uçurdan küləklər” mənasını verir.

Nazil olma yeri və sırası

Zariyat surəsi Məkkədə nazil olan surələrdəndir və nazil olma sırasına görə Peyğəmbərə (s) nazil olan 67-ci surədir. Bu surə, Quranın hazırki düzülüşündə 51-ci surədir və Quranın 26 və 27-ci cüzlərində yerləşir.

Ayələrin sayı və digər xüsusiyyətlər

Zariyat surəsi 60 ayə, 360 söz və 1546 hərfə malikdir. Bu surə, Qurani-Kərimin “Müfəssəlat” surələrindən biridir və Quranın təxminən yarım hizbini təşkil edir.

Surənin məzmunu

Əl-Mizan təfsirinin yazdığına görə, Zariyat surəsinin əsas mövzusu Məad və onun inkar edilməsidir. Bu surə, Məadın həyata keçəcəyini belə sübut edir: Allah onun baş verəcəyinə vəd vermişdir və Allahın vədi şübhəsiz doğrudur. Əl-Mizan təfsirinin müəllifi bildirir ki, surənin ilk dörd ayəsi bütün kainatın idarəsini özündə cəmləşdirir və hər birinin bir nümunəsindən bəhs etdiyi üçün hamısına işarə edir. Belə ki, quru yerin idarəsi (And olsun buludları dağıdan, toz-torpağı qaldıran, bitkiləri və ağacları mayalandıran küləklərə! And olsun insan nəslini yer üzündə yayan əməlisaleh qadınlara! Necə də maraqlı və bərəkətli bir yayım!), dənizlərin idarəsi ((and olsun) asanlıqla üzən gəmilərə, yüngül əsən yellərə və sakit hərəkətdə olan ulduzlara), səmaya aid işlərin idarəsi ((And olsun) buludlarla yüklənmiş küləklərə, yağışla yüklənmiş buludlara və ikicanlı dişilərə) və ümumilikdə bütün kainatın idarəsi ((and olsun) bulud və yağışları bölüşdürən küləklərə, döllərə ruhlar, canlılara həyat, beyinlərə elm və ruzi yeyənlərə ruzi paylayan mələklərə) burada qeyd olunur. Burada ondan məqsəd Allahın əmrlərini yerinə yetirmək vasitəsi olan və Onun əmrlərini bölüşdürən mələklərdir. Beləliklə, bu dörd ayə, bu mənadadır: Kainatın bütün sistemlərinin düzgün işləməsini təmin edən qüvvələrə and içirəm ki, məsələ belə-belədir. Fəxri Razi küləklərin torpağı səpələdiyi, buludları hərəkət etdirdiyi, fəzada hərəkət etdiyi və buludları yer üzündə böldüyü əsas gətirərək, dörd ayənin küləklərlə əlaqəli olmasını icazəli hesab etmişdir. Lakin Əllamə Tabatabai bu fikri uzaq hesab edir. Zəməxşəri isə Mücahiddən (Əbul-Həccac Mücahid, 21-104 və ya 105-ci h.q. illərində yaşamış, tabeindən olan təfsirçilərdən) nəql edib ki, o, ((and olsun) bulud və yağışları bölüşdürən küləklərə, döllərə ruhlar, canlılara həyat, beyinlərə elm və ruzi yeyənlərə ruzi paylayan mələklərə) ayəsinin təfsirində deyib: “Dörd mələk arasında iş bölgüsü belədir: Cəbrail (ə) çətin tutmaq üçün, Mikail (ə) rəhmət üçün, Mələkül-Məvt (ə) (ölüm mələyi) ruhları almaq üçün və İsrafil (ə) suru üfürmək üçün təyin edilmişdir. Təfsir nümunə, “Zariyat” surəsinin mövzularını beş əsas başlığa ayırmışdır.

• Məad və ona bağlı məsələlər;
• Tövhid məsələsi və Allahın yaradılış sistemindəki ayələr və nişanələri;
• İbrahim peyğəmbərin (ə) evində mələklərin qonaq olması və onların Lut peyğəmbərin (ə) qövmü ilə bağlı vəzifələri;
• Musa peyğəmbərin (ə), Ad qövmünün, Səmud qövmünün və Nuh peyğəmbərin (ə) qövmünün qısa hekayələri;
• Təəssübkeş və inadkar qəbilələrin keçmiş peyğəmbərlərlə mübarizəsi, Peyğəmbərə (s) təsəlli vermək və onu müxaliflər qarşısında əzmkar olmağa çağırmaq.

Surənin məşhur ayələri

İnsanın nəfsi, haqq ayələrinin sərgüzəşti

«وَفِي أَنْفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ»

“Həmçinin sizin öz vücudunuzda (cisminizin kəmiyyət və keyfiyyət baxımından hərəkətində, bədən üzvlərinizin quruluşunda, ruhun bədənlə əlaqəsinin necəliyində, onun bədən üzvlərinə hakim olmasında, ağılda və ruhun bir-birinə zidd sifətlərində, nəsil artımında və ictimai əlaqələrinizdə də nişanələr vardır). Belə isə məgər (həm gözünüz və həm də ürəyinizin gözü ilə) görmürsünüz?!” (Zariyat, ayə 21).

Bəzi təfsirçilər, Əmirəlmöminin Əliyə (ə) aid edilən bir beyti bu ayənin təfsiri hesab ediblər:

وَ تَحْسَبُ اَنَّکَ جِرْمٌ صَغِیرٌ *** وَ فِیکَ انْطَوَی الْعَالَمُ الْاَکْبَرُ

“Sən kiçik bir varlıq olduğunu düşünürsən, halbuki böyük bir kainat sənin daxilində gizlənib”.

Möhsün Qəraəti “Nur təfsiri” kitabında bu ayədən insanın böyüklüyünü, özünü tanımaqla Allahı tanımağın əhəmiyyətini, kafirlərin səthi baxışlarını tənqid etməyi və bəsirətsiz baxışları (baxışları dar olanları) qınamağı istifadə etmişdir.

İnsanın yaradılış məqsədi

«وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ»

“Cin və insanları yalnız Mənə ibadət etmələri üçün yaratmışam” (Zariyat, ayə 56).

Əl-Mizan təfsirinə görə, bu ayəyə əsasən yaradılışın məqsədi yalnız Allaha ibadət etməkdir. İbadət, insanın yaradılışının əsas məqsədidir və bu ibadət vasitəsilə insan, Allahın rəhmətinə və bağışlanmasına layiq olur. Mərifət və ixlas da ibadətin son məqsədlərindəndir. Yaxud onların bəzisi orta hədəf, bəziləri isə son və nəticə hədəflərdirlər. Bir hədisdə İmam Hüseyn (ə) bu ayənin təfsirini izah edərək demişdir: “Ey insanlar! Doğrudan da, Allah öz yaratdıqlarını ancaq ona mərifət əldə etmələri üçün yaratmışdır. Onu tanıdıqdan sonra Ona ibadət etməli, Onun ibadəti və bəndəliyi sayəsində Ondan başqasına ibadət və bəndəlik etməkdən azad olmalıdırlar. Bu zaman bir kişi dedi: Ey Allahın Rəsulunun oğlu! Uca Allahın mərifəti nədir?

İmam Hüseyn (ə) belə cavab verdi: “Hər dövrün insanı öz imamını tanımalı və ona mərifət tapmalıdır ki, ona itaət etmək və tabe olmaq vacibdir”.

Surənin tarixi hekayələri və rəvayətləri

• Mələklərin İbrahim (ə) peyğəmbərin evinə gəlişi: Mələklərin Həzrət İbrahimə (ə) gəlişi, Həzrət İbrahimin (ə) onları tanımaması, onlara qızardılmış inək gətirilməsi, mələklərin onu yeməməsi, İbrahimin (ə) onlardan qorxması, mələklərin ona oğul müjdəsi verməsi, Həzrət İbrahimin (ə) həyat yoldaşının buna təəccüb etməsi, İbrahimin (ə) mələklərdən onların vəzifələri barədə soruşması və mələklərin Lut peyğəmbərin (ə) qövmünü cəzalandırma missiyasından bəhs etməsi və onların arasından möminlərin xilas olması (ayələr 24-36);
• Musa (ə) peyğəmbərin Firona göndərilməsi, Fironun və tərəfdarlarının üz çevirib Musanı (ə) sehrbazlıq və dəli olmaqda ittiham etməsi, sonda onların dənizdə boğulması (ayələr 38-40);
• Ad qövmünün dağıdıcı bir küləklə (qısır bir külək və yağışsız güclü bir küləklə) əzab edilməsi (ayələr 41-42);
• Səmud qövmünü imana çağırmaq və onlara möhlət vermək, Allahın əmrinə itaətsizlik etmələri, onlara əzab nazil etmək. (ayələr 43-45);
• Nuh peyğəmbərin (ə) qövmünə əzab göndərmək (ayə 46);
• Əvvəlki peyğəmbərlərin sehrbazlıq və dəli olmaqla ittiham edilməsi (ayə 52).

Surənin fəzilət və faydaları

Əsas məqalə: Surələrin fəziləti

“Məcməül-Bəyan” təfsirində Həzrət Peyğəmbərdən (s) belə bir rəvayət nəql edilmişdir: “Əgər kimsə “Zariyat” surəsini oxusa, hər bir əsən külək üçün ona on mükafat verilir”.

Şeyx Saduq isə İmam Sadiqdən (ə) nəql edərək yazmışdır ki, “Hər kim “Zariyat” surəsini gündüz və ya gecə oxusa, Allah onun həyatını düzəldər, ona geniş ruzı verər və qəbrini Qiyamətə qədər parlayacaq bir işıqla işıqlandırar”.

Zariyat surəsinin mətni və tərcüməsi

Sonrakı surə: <<	Zariyat surəsi Məkkə surələri • Mədinə surələri	Əvvəlki surə: >>
1.Fatihə 2.Bəqərə 3.Ali-İmran 4.Nisa 5.Maidə 6.Ənam 7.Əraf 8.Ənfal 9.Tövbə 10.Yunus 11.Hud 12.Yusuf 13.Rəd 14.İbrahim 15.Hicr 16.Nəhl 17.İsra 18.Kəhf 19.Məryəm 20.Taha 21.Ənbiya 22.Həcc 23.Muminun 24.Nur 25.Furqan 26.Şüəra 27.Nəml 28.Qəsəs 29.Ənkəbut 30.Rum 31.Loğman 32.Səcdə 33.Əhzab 34.Səba 35.Fatir 36.Yasin 37.Saffat 38.Sad 39.Zumər 40.Ğafir 41.Fussilət 42.Şura 43.Zuxruf 44.Duxan 45.Casiyə 46.Əhqaf 47.Muhəmməd 48.Fəth 49.Hucurat 50.Qaf 51.Zariyat 52.Tur 53.Nəcm 54.Qəmər 55.Rəhman 56.Vaqiə 57.Hədid 58.Mücadələ 59.Həşr 60.Mümtəhənə 61.Səff 62.Cümə 63.Münafiqin 64.Təğabun 65.Talaq 66.Təhrim 67.Mülk 68.Qələm 69.Haqqə 70.Məaric 71.Nuh 72.Cin 73.Müzzəmmil 74.Müddəssir 75.Qiyamət 76.İnsan 77.Mürsəlat 78.Nəbə 79.Naziat 80.Əbəsə 81.Təkvir 82.İnfitar 83.Mütəffifin 84.İnşiqaq 85.Buruc 86.Tariq 87.Əla 88.Ğaşiyə 89.Fəcr 90.Bələd 91.Şəms 92.Ləyl 93.Zuha 94.Şərh 95.Tin 96.Ələq 97.Qədr 98.Bəyyinə 99.Zəlzələ 100.Adiyat 101.Qariə 102.Təkasür 103.Əsr 104.Hüməzə 105.Fil 106.Qüreyş 107.Maun 108.Kövsər 109.Kafirun 110.Nəsr 111.Məsəd 112.İxlas 113.Fələq 114.Nas

Xarici keçid

• Zariyat surəsinin qiraəti, tanzil.net saytı
• Məqale sureye Zariyat dər dairətul-məarife bozorqe İslami
• Məqale sureye zariyat dər daneşnameye cəhane İslami